Hemodiyaliz Amaçlı AV Fistül Cerrahisi

Kol damarına yerleştirilmiş kanül

Arteriyovenöz (AV) fistül, hemodiyaliz için uzun süreli ve güvenilir bir damar yolu sağlamak amacıyla koldaki bir atardamar ile toplardamarın birleştirilmesidir.

Hemodiyaliz Amaçlı AV Fistül Cerrahisi

Nedir?

Hemodiyaliz tedavisinde kanın makineye alınıp temizlenerek geri verilebilmesi için yüksek akımlı bir damar yoluna ihtiyaç vardır. AV fistül, çoğunlukla kolda bir atardamar ile yakınındaki toplardamarın küçük bir ameliyatla birleştirilmesiyle oluşturulur. Atardamardan gelen yüksek basınçlı kan toplardamarı zamanla genişletir ve kalınlaştırır; böylece diyaliz iğnelerinin tekrar tekrar girilebileceği güçlü bir damar elde edilir.

Uygun hastalarda kişinin kendi damarlarıyla yapılan fistül, uzun süreli diyaliz için genellikle ilk tercih edilen damar yoludur. Kendi damarı uygun olmayan hastalarda sentetik greft ile bağlantı (AV greft) değerlendirilebilir.

Belirtiler ve Kimlerde Görülür?

  • Hemodiyalize başlaması planlanan kronik böbrek hastaları
  • Kateter ile diyalize giren ve kalıcı damar yolu gereken hastalar
  • Mevcut fistülü çalışmayan veya yetersiz olan hastalar

Böbrek hastalığı ilerleyen kişilerde fistülün, diyalize başlamadan önce olgunlaşmasına zaman tanıyacak şekilde planlanması önerilir; bu planlama nefroloji uzmanıyla birlikte yapılır.

Tanı ve Değerlendirme

Ameliyat öncesinde kol damarları muayene edilir ve Doppler ultrason ile atardamar ve toplardamarların çapı ve akımı değerlendirilir. Fistülün yapılacağı kol (genellikle baskın olmayan kol) ve yer bu incelemeye göre seçilir. Bu kolda kan alınması ve damar yolu açılmasından mümkün olduğunca kaçınılması önerilir.

Tedavi Seçenekleri

Ameliyat çoğunlukla lokal veya bölgesel anestezi ile yapılır ve genellikle aynı gün taburculuk mümkündür. Fistülün diyalizde kullanılabilecek hâle gelmesi (olgunlaşma) birkaç hafta sürebilir; bu süre kişiden kişiye değişir. Olgunlaşma yetersiz kalırsa ek girişimler gerekebilir.

Tedavi Sonrası Süreç

  • Fistül kolunda her gün “titreşim” (thrill) hissinin kontrol edilmesi; kaybolursa hemen başvurulması
  • Fistül koluna tansiyon aleti takılmaması, kan alınmaması, saat ve sıkı giysi kullanılmaması
  • Fistül kolunun üzerine yatılmaması, ağır yük taşınmaması
  • Hekimin önerdiği el-kol egzersizlerinin (top sıkma vb.) yapılması
  • Kızarıklık, akıntı, şişlik, ateş, elde soğukluk veya uyuşma olursa gecikmeden başvurulması

Diğer Varis ve Damar Cerrahisi Uygulamaları

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planlaması hekim değerlendirmesi gerektirir. Uygun yöntem kişiden kişiye değişebilir.

Kol damarına yerleştirilmiş kanül
Varis tedavisi – bacakta doppler ultrason incelemesi

Nasıl İlerliyoruz?

01
Hekim değerlendirmesi
İhtiyaç, tıbbi geçmiş ve uygulama bölgesi değerlendirilir.
02
Kişiye özel planlama
Uygun görülen yöntem ve uygulama protokolü belirlenir.
03
Uygulama ve takip
İşlem sonrası öneriler ve gerekli takip planı kişiye göre oluşturulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Fistül ne zaman kullanılabilir?

Fistülün olgunlaşması genellikle birkaç hafta sürer. Kullanıma hazır olup olmadığı muayene ve gerekirse Doppler ultrason ile değerlendirilir.

İşlem lokal veya bölgesel anestezi ile yapılır. Sonrasında hafif ağrı ve şişlik olabilir; hekimin önerdiği ağrı kesicilerle genellikle kontrol altına alınır.

Titreşimin kaybolması fistülün tıkandığını gösterebilir. Vakit kaybetmeden hekiminize veya diyaliz merkezinize başvurmanız gerekir; erken müdahale fistülün kurtarılma şansını artırabilir.

Günlük işlerde kullanılabilir; ancak ağır yük taşımak, kol üzerine yatmak ve kolu sıkan aksesuarlardan kaçınmak gerekir.