Diyabetik Ayak & Damar Yaraları

Kan şekeri ölçümü

Diyabet ve damar hastalıkları ayakta geç iyileşen yaralara yol açabilir; dolaşımın değerlendirilmesi ve düzenli yara bakımı iyileşme sürecinin temelidir.

Diyabetik Ayak & Damar Yaraları

Nedir?

Diyabet; zamanla sinirlerde (nöropati) ve damarlarda hasara yol açabilir. His kaybı nedeniyle küçük yaralar fark edilmeyebilir, damar daralması nedeniyle de dokuya yeterli kan ulaşmadığı için yaralar geç iyileşebilir. Diyabetik ayak, bu süreçte ayakta gelişen yara, enfeksiyon ve doku hasarını ifade eder.

Damar yaraları ise yalnızca diyabetle sınırlı değildir; atardamar tıkanıklığına bağlı (arteriyel) yaralar ve toplardamar yetmezliğine bağlı (venöz) yaralar da sık görülür. Doğru tedavi için yaranın nedeninin belirlenmesi gerekir.

Belirtiler ve Kimlerde Görülür?

  • Ayakta veya parmaklarda iyileşmeyen yara, çatlak, nasır altında yara
  • Ayakta uyuşma, karıncalanma, his azalması
  • Ayakta soğukluk, renk değişikliği, nabızlarda zayıflama
  • Yara çevresinde kızarıklık, ısı artışı, şişlik, kötü koku veya akıntı
  • Yürürken baldırda ağrı veya gece istirahatte ayak ağrısı

Yara çevresinde hızla yayılan kızarıklık, ateş, morarma veya siyahlaşma acil değerlendirme gerektirir.

Tanı ve Değerlendirme

Yaranın derinliği, enfeksiyon varlığı ve ayaktaki dolaşım birlikte değerlendirilir. Nabız muayenesi, ayak bileği-kol indeksi ve renkli Doppler ultrason dolaşım hakkında bilgi verir; gerekirse anjiyografik incelemeler planlanır. Kan şekeri kontrolü ve gerekirse kemik enfeksiyonu açısından görüntüleme de değerlendirmenin parçasıdır.

Tedavi Seçenekleri

  • Düzenli yara bakımı: Ölü dokuların temizlenmesi (debridman), uygun pansuman ve yara üzerindeki yükün azaltılması
  • Enfeksiyon tedavisi: Gerekli durumlarda kültür sonucuna göre antibiyotik
  • Dolaşımın düzeltilmesi: Atardamar darlığı varsa balon-stent veya bypass gibi damar girişimleri
  • Venöz yaralarda: Kompresyon tedavisi ve altta yatan toplardamar yetmezliğinin tedavisi
  • Kan şekeri ve risk faktörlerinin kontrolü: İlgili uzmanlık alanlarıyla birlikte

Diyabetik ayak çok yönlü bir sorundur; endokrinoloji, enfeksiyon hastalıkları ve diğer branşlarla birlikte ekip çalışması gerekebilir.

Tedavi Sonrası Süreç

  • Ayakların her gün, gerekirse ayna yardımıyla kontrol edilmesi
  • Çıplak ayakla yürünmemesi; rahat, dikişsiz çorap ve uygun ayakkabı kullanılması
  • Ayakların ılık suyla yıkanıp özellikle parmak aralarının iyi kurulanması
  • Nasır ve tırnakların kendi kendine kesilmemesi
  • Sigaranın bırakılması ve kan şekerinin düzenli takibi
  • Yeni bir yara veya renk değişikliğinde gecikmeden başvurulması

Diğer Varis ve Damar Cerrahisi Uygulamaları

Bu bilgiler genel bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi planlaması hekim değerlendirmesi gerektirir. Uygun yöntem kişiden kişiye değişebilir.

Kan şekeri ölçümü
Varis tedavisi – bacakta doppler ultrason incelemesi

Nasıl İlerliyoruz?

01
Hekim değerlendirmesi
İhtiyaç, tıbbi geçmiş ve uygulama bölgesi değerlendirilir.
02
Kişiye özel planlama
Uygun görülen yöntem ve uygulama protokolü belirlenir.
03
Uygulama ve takip
İşlem sonrası öneriler ve gerekli takip planı kişiye göre oluşturulur.

Sıkça Sorulan Sorular

Diyabetik ayak yarası neden geç iyileşir?

Sinir hasarı nedeniyle yara fark edilmeyebilir, damar daralması nedeniyle dokuya yeterli kan ulaşmayabilir ve yüksek kan şekeri enfeksiyonla mücadeleyi zorlaştırabilir. Bu nedenle yara bakımıyla birlikte dolaşımın da değerlendirilmesi gerekir.

Diyabeti olan kişilerde birkaç gün içinde iyileşme eğilimi göstermeyen her yara değerlendirilmelidir. Kızarıklık, akıntı, ateş veya renk değişikliği varsa gecikmeden başvurulmalıdır.

Dolaşımın düzelmesi iyileşme için önemli bir adımdır; ancak yara bakımı, enfeksiyon kontrolü ve kan şekeri düzenlemesi de aynı ölçüde gereklidir. İyileşme süresi kişiden kişiye değişir.

Günlük ayak kontrolü, uygun ayakkabı, düzenli kan şekeri takibi, sigaranın bırakılması ve yılda en az bir kez ayak muayenesi önerilir.